Ohakning qurilish materiallari sohasidagi o‘rni

15 Oct 2025

Bo'lishish

Facebook

Telegram

902

Qurilish sanoatida asrlar davomida o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan tabiiy xomashyolardan biri — bu ohakdir. Uning oddiy tarkibi va ko‘p qirrali xususiyatlari tufayli ohak nafaqat an’anaviy qurilishda, balki zamonaviy texnologiyalarda ham muhim rol o‘ynaydi.

Ohak nima va u qayerdan olinadi?

Ohak asosan ohaktosh (CaCO₃), dolomit (CaMg(CO₃)₂) va boshqa karbonatli jinslarni yuqori haroratda (800–1200°C) qizdirish orqali olinadi. Bu jarayonda uglekislota ajralib chiqadi va natijada so‘ndirilmagan ohak (CaO) hosil bo‘ladi. Agar bu modda suv bilan reaksiyaga kirishtirilsa, so‘ndirilgan ohak (Ca(OH)₂) yoki xalq tilida “ohak shlami” hosil bo‘ladi.

Ohakning asosiy turlari

1. So‘ndirilmagan ohak (CaO) — suv bilan reaksiyaga kirishganda kuchli issiqlik ajratadi.

2. So‘ndirilgan ohak (Ca(OH)₂) — qurilishda suvoq, bo‘yoq va aralashmalarda ishlatiladi.

3. Gidravlik ohak — suv ta’sirida ham mustahkamligini saqlab turadigan turi bo‘lib, unda gil moddalari mavjud.

Qurilishda ohakning vazifalari

• Yopishqoq modda sifatida — sement, gips va boshqa bog‘lovchi aralashmalar tarkibida muhim rol o‘ynaydi.

• Suvoq va bo‘yoq uchun asos — devor yuzalarini muhofaza qiladi, havodagi CO₂ bilan reaksiyaga kirishib qattiq qavat hosil qiladi.

• Gazobeton va avtoklav bloklar ishlab chiqarishda — kimyoviy reaksiyalar jarayonida asosiy komponent hisoblanadi.

• Sanoat va ekologiyada — chiqindilarni zararsizlantirish, havo va suvni filtratsiya qilish jarayonlarida qo‘llaniladi.

Ohaktosh tabiiy va arzon xomashyo, namlik va harorat o‘zgarishlariga chidamli, ekologik toza modda,qurilish materiallariga plastiklik va mustahkamlik beradi

Ohak — qadimdan insoniyatga ma’lum bo‘lgan, ammo hanuz zamonaviy qurilish sanoatida o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan mineral xomashyo. U sement, beton, gazobeton, suvoq, bo‘yoq va boshqa ko‘plab materiallar tarkibida qo‘llanilib, binolarning mustahkamligi, uzoq xizmat qilishi va energiya tejamkorligini ta’minlaydi.